ЁЯЗоЁЯЗ│ Union Budget History: рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рдмрдЬрдЯ рдХिрд╕рдиे рдкेрд╢ рдХिрдпा? (Top GK Questions & PDF)

budget 2026

Union Budget GK History & Questions (Hindi)

Budget GK 2026 in Hindi: рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं (SSC, Railway, UPSC) рдХे рд▓िрдП рдмрдЬрдЯ рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдЬाрдирдиा рдмेрд╣рдж рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। рдЖрдЬ рд╣рдо рди рдХेрд╡рд▓ "рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рдмрдЬрдЯ рдХिрд╕рдиे рдкेрд╢ рдХिрдпा" рдЬाрдиेंрдЧे, рдмрд▓्рдХि рдмрдЬрдЯ рдХे рдк्рд░рдХाрд░ (Types of Budget) рдФрд░ рдкिрдЫрд▓े 10 рд╕ाрд▓ों рдоें рд╣ुрдП рдмрдб़े рдмрджрд▓ाрд╡ों рдкрд░ рднी рдЪрд░्рдЪा рдХрд░ेंрдЧे।

Note: рдЗрд╕ рдЖрд░्рдЯिрдХрд▓ рдХे рдЕंрдд рдоें рдЖрдк рдЗрди рд╕рднी рдк्рд░рд╢्рдиों рдХो PDF Format рдоें рд╕ेрд╡ рдХрд░рдиे рдХा рддрд░ीрдХा рднी рдЬाрдиेंрдЧे।


1. рднाрд░рдд рдоें рдмрдЬрдЯ рдХा рдЬрдирдХ рдХौрди рд╣ै? (Father of Budget)

  • ЁЯСд рдЬेрдо्рд╕ рд╡िрд▓्рд╕рди (James Wilson): рднाрд░рдд рдоें рдмрдЬрдЯ рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдХा рд╢्рд░ेрдп рдЗрди्рд╣ें рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрди्рд╣ोंрдиे рд╣ी 18 рдлрд░рд╡рд░ी 1860 рдХो рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рдмрдЬрдЯ рдкेрд╢ рдХिрдпा рдеा।
  • ЁЯСЬ рдмрдЬрдЯ рдХा рдЕрд░्рде: рдпрд╣ рдл्рд░ेंрдЪ рд╢рдм्рдж 'Bougette' рд╕े рдмрдиा рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдорддрд▓рдм 'рдЪрдордб़े рдХा рдеैрд▓ा' рд╣ोрддा рд╣ै। рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे Article 112 рдоें рдЗрд╕े 'рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рд╡िрдд्рддीрдп рд╡िрд╡рд░рдг' рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै।

2. рдмрдЬрдЯ рдХे 4 рдоुрдЦ्рдп рдк्рд░рдХाрд░ (Types of Budget)

рдЕрдХ्рд╕рд░ рдкूрдЫा рдЬाрддा рд╣ै рдХि "рдмрдЬрдЯ рдХिрддрдиे рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं?" рдпрд╣ाँ рдоुрдЦ्рдп 4 рдк्рд░рдХाрд░ рджिрдП рдЧрдП рд╣ैं:

рдк्рд░рдХाрд░ (Type) рд╡िрд╡рд░рдг (Description)
Zero Based Budget рдЗрд╕рдоें рдкिрдЫрд▓े рдЦрд░्рдЪों рдХो рднूрд▓рдХрд░ рд╣рд░ рдЪीрдЬ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд 'рд╢ूрди्рдп' (Zero) рд╕े рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рднाрд░рдд рдоें рдЗрд╕े 1987-88 рдоें рдЕрдкрдиाрдпा рдЧрдпा рдеा।
Gender Budget рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рдХрд▓्рдпाрдг рдХे рд▓िрдП рдЕрд▓рдЧ рд╕े рдЖрд╡ंрдЯिрдд рд░ाрд╢ि। рднाрд░рдд рдоें рд╢ुрд░ुрдЖрдд: 2005-06.
Balanced Budget рдЬрдм рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдХрдоाрдИ рдФрд░ рдЦрд░्рдЪ рджोрдиों рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ों।
Outcome Budget рдЗрд╕рдоें рд╕िрд░्рдл рдкैрд╕ा рдмांрдЯрдиे рдкрд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕ рдкैрд╕े рд╕े рдХ्рдпा 'рдкрд░िрдгाрдо' (Outcome) рдиिрдХрд▓ा, рдЙрд╕ рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

3. рдХौрди рд╕ा рдмрдЬрдЯ рдХिрд╕рдиे рдкेрд╢ рдХिрдпा? (Important List)

  • ЁЯЗоЁЯЗ│ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рдмрдЬрдЯ (1947): рдЖрд░. рдХे. рд╖рдгрдоुрдЦрдо рдЪेрдЯ्рдЯी
  • ЁЯУЬ рдЧрдгрддंрдд्рд░ рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рдмрдЬрдЯ (1950): рдЬॉрди рдордеाрдИ
  • ЁЯПЖ рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдмाрд░ (10 рдмाрд░) рдмрдЬрдЯ: рдоोрд░ाрд░рдЬी рджेрд╕ाрдИ
  • ЁЯТ╗ рдкрд╣рд▓ा рдкेрдкрд░рд▓ेрд╕ (Digital) рдмрдЬрдЯ: рдиिрд░्рдорд▓ा рд╕ीрддाрд░рдордг (2021-22)

4. рдкिрдЫрд▓े 10 рд╕ाрд▓ों рдоें рд╣ुрдП рдмрдб़े рдмрджрд▓ाрд╡ (Recent Changes)

ЁЯУЕ рддाрд░ीрдЦ рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ (2017): 2017 рд╕े рдкрд╣рд▓े рдмрдЬрдЯ рдлрд░рд╡рд░ी рдХे рдЖрдЦिрд░ी рджिрди рдкेрд╢ рд╣ोрддा рдеा। рдЕрд░ुрдг рдЬेрдЯрд▓ी рдиे рдЗрд╕े рдмрджрд▓рдХрд░ 1 рдлрд░рд╡рд░ी рдХрд░ рджिрдпा।

ЁЯЪВ рд░ेрд▓ рдмрдЬрдЯ рдХा рд╡िрд▓рдп (2017): 92 рд╕ाрд▓ों рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдкेрд╢ рд╣ो рд░рд╣े 'рд░ेрд▓ рдмрдЬрдЯ' рдХो 2017 рдоें рдЖрдо рдмрдЬрдЯ рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓ा рджिрдпा рдЧрдпा (рд╡िрд╡ेрдХ рджेрдмрд░ॉрдп рд╕рдоिрддि рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рдкрд░)।

ЁЯУ▒ рдмрд╣ी-рдЦाрддा рд╕े рдЯैрдмрд▓ेрдЯ (2019-21): рдЕрдм рдмрдЬрдЯ рдм्рд░ीрдлрдХेрд╕ рдоें рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЯैрдмрд▓ेрдЯ (Digital) рдХे рдЬрд░िрдП рдкेрд╢ рд╣ोрддा рд╣ै।

ЁЯУе Download Budget GK PDF

рдХ्рдпा рдЖрдк рдЗрди рдиोрдЯ्рд╕ рдХो рдмाрдж рдоें рдкреЭрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ेрд╡ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं?

(Click button and choose 'Save as PDF')

рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ